Μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις που είναι δυνατό να ελαττώσουν την LDL («κακή») χοληστερόλη αθροιστικά ως 30%

135

(1) Τα γαλακτοκομικά (μαργαρίνη, γάλα light, ρόφημα γάλακτος, γιαούρτι) που περιέχουν φυτικές στερόλες ή στανόλες, οι οποίες ανταγωνίζονται (σε δόση 2 g την ημέρα) την απορρόφηση της LDL από το έντερο, μειώνουν τα επίπεδα της στο αίμα περίπου 15-20%. Οι στερόλες υπάρχουν φυσιολογικά στα φρούτα, τα λαχανικά, τους ξηρούς καρπούς και τα όσπρια, αλλά σε ίχνη. Πιστεύεται ότι οι φυτικές στερόλες ανταγωνίζονται τη χοληστερόλη στο έντερο λόγω της δομικής ομοιότητάς τους, η οποία έχει ως αποτέλεσμα να απορροφάται λιγότερη χοληστερόλη. Δεν παρέχουν ενέργεια και δεν συνεισφέρουν στη θερμιδική αξία της καθημερινής διατροφής. Από τα διαθέσιμα προϊόντα (π.χ. Becel, Benecol κτλ.) αποτελεσματικότερο είναι το ρόφημα γάλακτος, το οποίο περιέχει την ίδια ποσότητα στερολών με αυτή που έχουν 50 μερίδες μπρόκολο, 150 μήλα ή 425 ντομάτες.
(2) Η μαστίχα Χίου, όταν καταναλώνεται ως σκόνη ρητίνης (όχι ως τσίχλα ή ποτό) σε δόση 5 g (δηλαδή 2 κουταλάκια του γλυκού/24ωρο) μπορεί να ελαττώσει την LDL κατά 10%. Ο μηχανισμός, επίσης, συνίσταται στην ελάττωση της απορρόφησης της LDL χοληστερόλης από το έντερο.
(3) Η βρώμη, που περιέχεται σε σκευάσματα δημητριακών κατάλληλων για το πρωινό (π.χ. σε μια κουταλιά σούπας κουάκερ) είναι δυνατό να ελαττώσει την LDL κατά 10%, περιορίζοντας και αυτή την απορρόφησή της από το έντερο.
(4) Το Armolipid, ένα φυτικό συμπλήρωμα διατροφής που περιέχει (α) πολυκοσανόλη (προερχόμενη από το ζαχαροκάλαμο), (β) κόκκινη μαγιά αναπτυγμένη σε ρύζι, (γ) ασταξανθίνη (προερχόμενη από τα φύκια), (δ) συνένζυμο Q10, και (ε) φολικό οξύ, μειώνει την LDL κατά 20-30%. Είναι η μοναδική μη φαρμακευτική παρέμβαση η οποία ελαττώνει την ενδογενή παραγωγή χοληστερόλης από το ήπαρ.
(5) Η απώλεια βάρους κατά 5-10% μαζί με αερόβια άσκηση διάρκειας 45 λεπτών τρεις φορές την εβδομάδα μπορούν να μειώσουν την LDL χοληστερόλη κατά 10%.

Αντίθετα, στα άτομα με αυξημένη LDL δεν συνιστάται η πολύ δημοφιλής κατανάλωση διαιτητικών συμπληρωμάτων εμπλουτισμένων με ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (α-λινολενικό, εικοσιπεντανοϊκό οξύ και εικοσιδιεξανοϊκό οξύ). Αυτή ενδείκνυται μόνο σε περιπτώσεις πολύ μεγάλης αύξησης των τριγλυκεριδίων (>500 mg/dl) ή/και μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου ως επικουρική αγωγή για δευτερογενή πρόληψη με την προϋπόθεση ότι είναι συμβατή με τη συνοδό φαρμακευτική θεραπεία και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά του ασθενούς. Ο περιορισμός αυτός τίθεται γιατί η κατανάλωση τέτοιων σκευασμάτων μπορεί να αυξήσει την HDL κατά 15%, να μειώσει τα τριγλυκερίδια κατά 30%, αλλά και να αυξήσει την LDL κατά 5-15% (ανάλογα με τη δόση). Η τελευταία αυτή δράση των εμπορικών συμπληρωμάτων ω-3 λιπαρών οξέων μπορεί να διαταράξει το λιπιδαιμικό προφίλ και περιορίζει τη χρησιμότητά τους στα άτομα που έχουν πολύ χαμηλές τιμές LDL (<100 mg/dl ή και <70 mg/dl) με ή χωρίς φαρμακευτική αγωγή. Αντίθετα, η βρώση φυσικών τροφών πλούσιων σε ω-3 λιπαρά οξέα (σολωμός, σαρδέλα, σκουμπρί, αντσούγια, ρέγγα, σουσάμι, ταχίνι, λιναρόσπορος, καρύδια ή φουντούκια) σε ισορροπημένες ποσότητες (π.χ. 10-12 καρύδια 2-3 φορές την εβδομάδα) έχει συσχετιστεί με ποικίλα οφέλη που αποδίδονται στις αντιφλεγμονώδεις, αντιθρομβωτικές και αγγειοδιασταλτικές τους ιδιότητες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη μικρή συχνότητα στεφανιαίας νόσου στους Εσκιμώους της Γροιλανδίας.

Οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις δεν πρέπει να έχουν ημερομηνία λήξης, αλλά να εντάσσονται σε μια συνολική αλλαγή του τρόπου ζωής και της διατροφικής κουλτούρας χωρίς χρονοδιαγράμματα καταπιεστικής δίαιτας εναλλασσόμενης με «χαλάρωση». Δεν υπάρχουν απαγορευμένα φαγητά ή δραστηριότητες ούτε πρέπει τα άτομα με δυσλιπιδαιμία να φαντάζονται την υπόλοιπη ζωή τους ως μια περίοδο στέρησης. Δέκα από τις πιο απλές, αποδεδειγμένα αποτελεσματικές και εύκολα εφαρμόσιμες συστάσεις είναι οι εξής:
(α) Περιορίστε τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε κορεσμένο λίπος (αρνί, χοιρινό, ζαμπόν, μπέικον, λιπαρά τυριά, βούτυρο, πλήρη γαλακτομικά προϊόντα, κρέμα, σαντιγί, αβοκάντο, ξηροί καρποί, κύβοι ζωμού κότας, βοδινού και λαχανικών).
(β) Περιορίστε τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε χοληστερίνη (κρόκος αυγού, βούτυρο, κρέμα γάλακτος, εντόσθια,  αρνί, γαρίδες, μύδια, αστακός, μαγιονέζα).
(γ) Συμπεριλάβετε στο διαιτολόγιό σας άπαχα ή ημιάπαχα γαλακτομικά προϊόντα (γάλα, γιαούρτι), άπαχα τυριά (άλιπη μυζήθρα, κατίκι, ανθότυρο), όσπρια, ψωμί και δημητριακά ολικής αλέσεως, καθώς και άφθονα φρούτα και λαχανικά.
(δ) Αφαιρείτε το ορατό λίπος από το κρέας και αποφεύγετε τα τηγανιτά.
(ε) Χρησιμοποιείτε σάλτσες και γαρνιτούρες με ελάχιστο λίπος.
(στ) Χρησιμοποιείτε μόνο ελαιόλαδο στο μαγείρεμα και σε μικρές ποσότητες (μια κουταλιά της σούπας ανά μερίδα).
(ζ) Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ (ως 14 ποτά την εβδομάδα για τις γυναίκες και 21 για τους άνδρες).
(η) Από το σύνολο των θερμίδων που προσλαμβάνονται καθημερινά, οι πρωτεΐνες (λευκώματα) πρέπει να αποτελούν το 15% του συνόλου, το λίπος το 30% και οι υδατάνθρακες το 55%.
(θ) Ακολουθήστε ένα πρόγραμμα ήπιας/μέτριας αερόβιας άσκησης (π.χ. γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο, κολύμβηση κ.τ.λ., 45-60 λεπτά τουλάχιστο 3-4 φορές την εβδομάδα) επιλέγοντας εναλλασσόμενες δραστηριότητες που σας είναι ευχάριστες.
(ι) Αποφύγετε τόσο το ενεργητικό όσο και το παθητικό κάπνισμα.