Το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι καλύτερο από το κανονικό κάπνισμα, αλλά δεν είναι ακίνδυνο για την καρδιά

788

Η εμφάνιση του ηλεκτρονικού τσιγάρου το 2006 δημιούργησε ένα καινούργιο δίλημμα στον κόσμο: μερικοί πιστεύουν ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι ένα νέο όπλο κατά του καπνίσματος και των βλαπτικών συνεπειών του και άλλοι φοβούνται ότι η διάδοσή του θα αυξήσει τους εθισμένους στη νικοτίνη και κατά συνέπεια τις βλαβερές επιδράσεις του καπνίσματος.

Η κύρια συζήτηση όμως στρέφεται γύρω από το αν και κατά πόσο το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι επικίνδυνο. Επειδή δεν περιέχει και δεν καίει καπνό, πολλά από τα τοξικά προϊόντα που προέρχονται από την καύση του συνηθισμένου τσιγάρου είτε απουσιάζουν παντελώς είτε είναι πολύ μειωμένα κατά τη χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου. Το πλεονέκτημα αυτών των συσκευών είναι ότι παράγουν λίγη έως καθόλου πίσσα και μόνο ίχνη μετάλλων και άλλων τοξικών ουσιών.

Γι’ αυτό το λόγο οι υποστηρικτές του ηλεκτρονικού τσιγάρου πιστεύουν ότι πολλά νοσήματα που προκαλούνται από το κανονικό τσιγάρο, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα, το εμφύσημα και η στεφανιαία νόσος είναι απίθανο να συμβούν με τη χρήση του. Η Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας της Βρετανίας και το Βασιλικό Ιατρικό Κολλέγιο ομόφωνα δηλώνουν ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι κατά 95% ασφαλέστερο από το κανονικό. Πέραν όμως από τις γνώμες ειδικών, τα ερευνητικά δεδομένα πάνω σ’ αυτό το θέμα είναι πολύ λίγα.

Η έλλειψη πίσσας από το ηλεκτρονικό τσιγάρο πράγματι το καθιστά πιθανώς λιγότερο καρκινογόνο από το κανονικό. Όμως, δεν είναι σαφές εάν ο καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι μικρότερος. Μερικές ουσίες που είναι τοξικές για το καρδιαγγειακό σύστημα, δηλαδή αιωρούμενα σωματίδια και καρβονύλια, όπως φορμαλδεϋδη, ακεταλδεϋδη, ακετόνη, ακρολεϊνη και βουτανόλη, υπάρχουν και στο ηλεκτρονικό τσιγάρο. Αυτές οι ουσίες μπορούν να αυξήσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο με αύξηση της αρτηριακής πίεσης, με αύξηση της υπερπηκτικότητας και με επιτάχυνση του σχηματισμού αθηρωματικών αλλοιώσεων.

Θα πρέπει να σημειωθεί εξάλλου ότι η νικοτίνη που περιέχεται στο ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι μια ισχυρή αγγειοσυσπαστική ουσία, η οποία μπορεί να επηρεάσει την καρδιαγγειακή λειτουργία και την συνολική υγεία. Πράγματι, έχει διαπιστωθεί ότι το κάπνισμα ηλεκτρονικού τσιγάρου αυξάνει την καρδιακή συχνότητα όπως και την διαστολική και συστολική αρτηριακή πίεση σε επίπεδα παρόμοια με το κανονικό τσιγάρο. Όμως, δεν υπάρχει ομοφωνία σε όλους τους ερευνητές πάνω σ’ αυτό. Άλλοι έχουν αναφέρει ότι οι συσκευές χαμηλής νικοτίνης έχουν ελάχιστη επίδραση στην αρτηριακή πίεση και καμία στην καρδιά.

Σε μια πολύ πρόσφατη μελέτη διαπιστώθηκε ότι η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου διεγείρει το συμπαθητικό σύστημα και αυξάνει το οξειδωτικό stress. Μελετήθηκαν νέα υγιή άτομα που έκαναν χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου σχεδόν καθημερινά για τουλάχιστον ένα χρόνο. Σε αυτά τα άτομα ο παράγων υψηλής συχνότητας της μεταβλητότητας καρδιακού ρυθμού μετρήθηκε σημαντικά μειωμένος, υποδηλώνοντας μειωμένο παρασυμπαθητικό τόνο. Για να βρεθεί αν αυτές οι μεταβολές της μεταβλητότητας του καρδιακού ρυθμού είχαν σχέση με οξειδωτικό stress μετρήθηκε η ευαισθησία στην οξείδωση των από-Β λιποπρωτεϊνών, που είναι ένας ευαίσθητος δείκτης των συστηματικών οξειδωτικών μεταβολών. Βρέθηκε ότι η LDL λιποπρωτεϊνη των χρηστών ηλεκτρονικού τσιγάρου ήταν πιο ευαίσθητη σε οξείδωση από ότι των μη χρηστών. Δεν διαπιστώθηκαν επιδράσεις στα επίπεδα του ινωδογόνου ή της C αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP).

Φαίνεται λοιπόν ότι η χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου δεν είναι χωρίς συνέπειες και μπορεί να αυξήσει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Αντίθετα, σε μια επίσης πολύ πρόσφατη μελέτη, διαπιστώθηκε ότι οι χρήστες του ηλεκτρονικού τσιγάρου έχουν πολύ μικρότερη έκθεση σε τοξίνες και καρκινογόνες ουσίες από ότι οι καπνιστές κανονικού τσιγάρου. Φαίνεται λοιπόν ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι το ίδιο ασφαλές με τη θεραπεία υποκατάστασης με νικοτίνη.

Είναι η πρώτη φορά που γίνεται απευθείας σύγκριση των μεταβολιτών που προέρχονται από τη νικοτίνη και των καρκινογόνων και τοξικών ουσιών από τη χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου ή από τη θεραπεία υποκατάστασης με νικοτίνη. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το εύρημα ότι τα επίπεδα νικοτίνης στα ούρα ήταν ίδια σε όλους τους χρήστες (κανονικό τσιγάρο, ηλεκτρονικό τσιγάρο και θεραπεία υποκατάστασης με νικοτίνη). Αυτό υποστηρίζει την άποψη ότι οι χρήστες αποζητούν ένα συγκεκριμένο επίπεδο νικοτίνης και ανάλογα με αυτό προσαρμόζουν τη χρήση του κάθε μέσου.

Παίρνοντας συμπεράσματα και από τις δυο πολύ σημαντικές αυτές μελέτες,

  • το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι πολύ λιγότερο επικίνδυνο από το κανονικό τσιγάρο (ή αν θέλετε, δύσκολα θα βρεθεί κάτι χειρότερο από το κανονικό τσιγάρο).
  • Ασφαλώς θα πρέπει να έχει κανείς στο μυαλό του ότι η μακροχρόνια χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου θα πρέπει να αποφεύγεται διότι ενδεχομένως έχει βλαπτικές επιδράσεις στην καρδιά (και ενδεχομένως και άλλες που ακόμη είναι άγνωστες μια και είναι κάτι που δεν έχει μελετηθεί ακόμη καλά).
  • Προσοχή στον κίνδυνο τραυματισμού από έκρηξη των συσκευών ηλεκτρονικού τσιγάρου που έχουμε περιγράψει σε προηγούμενο άρθρο.

Βιβλιογραφία

  1. Bhatnagar A. Are Electronic Cigarette Users at Increased Risk for Cardiovascular Disease? JAMA Cardiol.Published online February 01, 2017.
  1. Moheimani RS, Bhetraratana M, Yin F, Peters KM, Gornbein J, Araujo JA, Middlekauff HR. Increased Cardiac Sympathetic Activity and Oxidative Stress in Habitual Electronic Cigarette Users. Implications for Cardiovascular Risk. JAMA Cardiol.Published online February 01, 2017.
  1. Shahab L, Goniewicz ML, Blount BC, Brown J, McNeill A, Alwis KU, et al. Nicotine, Carcinogen, and Toxin Exposure in Long-Term E-Cigarette and Nicotine Replacement Therapy Users: A Cross-sectional Study. Ann Intern Med. [Epub ahead of print 7 February 2017]