Χρήσιμες συμβουλές για άτομα με διαβήτη

253

Το χαρακτηριστικό των ατόμων με διαβήτη είναι η υπεργλυκαιμία, δηλαδή η αύξηση της γλυκόζης (σακχάρου) αίματος σε αυξημένα επίπεδα. Η διατήρηση της γλυκόζης σε χαμηλά επίπεδα μπορεί να προλάβει ή να καθυστερήσει τα προβλήματα (επιπλοκές) που προκαλεί ο διαβήτης. Οι περισσότερες ενέργειες εξαρτώνται από τον ίδιο τον ασθενή.

  • Τα γεύματα να είναι προγραμματισμένα κάθε μέρα και όχι ακατάστατα.
  • Να αποφεύγει την καθιστική ζωή και να κάνει τακτική άσκηση.
  • Να παίρνει τα φάρμακά του.
  • Να προσπαθεί να πετυχαίνει τους στόχους ρύθμισης της γλυκόζης.
  • Να κρατά ημερολόγιο καταγραφής των μετρήσεων του σακχάρου και της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης.

Γιατί το σάκχαρο αίματος αυξομειώνεται;

 Οι τιμές του σακχάρου διαρκώς αυξάνουν και μειώνονται στη διάρκεια της ημέρας. Σημαντικό για τη σωστή ρύθμιση είναι να γνωρίζει κανείς τους λόγους που συμβαίνουν αυτές οι αυξομειώσεις. Τότε θα είναι πιο εύκολο να πιάσει τους συνιστώμενους στόχους.

Τι αυξάνει τη γλυκόζη;

  • Ένα γεύμα ή ένα κολατσιό μεγαλύτερο σε ποσότητα ή με περισσότερους υδατάνθρακες από ότι συνήθως
  • Η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας (καθιστική ζωή)
  • Η ανεπαρκής θεραπεία με φάρμακα
  • Οι ανεπιθύμητες δράσεις άλλων φαρμάκων
  • Λοιμώξεις ή άλλα νοσήματα
  • Μεταβολές στα επίπεδα ορμονών, όπως κατά τη διάρκεια του κύκλου στις γυναίκες
  • Το stress

Τι μειώνει τη γλυκόζη;

  • Η παράλειψη γεύματος ή κολατσιού ή η μειωμένη ποσότητά του ή περιεκτικότητά του σε υδατάνθρακες από το συνηθισμένο.
  • Τα οινοπνευματώδη ποτά, ιδίως με άδειο στομάχι.
  • Περισσότερη σωματική δραστηριότητα από την προγραμματισμένη.
  • Υπερβολική θεραπεία με φάρμακα.
  • Ανεπιθύμητες δράσεις άλλων φαρμάκων.

Ποιοι είναι οι συνιστώμενοι στόχοι για τα άτομα με διαβήτη;

Οι συνιστώμενοι στόχοι αναφέρονται κατωτέρω. Ο θεράπων γιατρός είναι αυτός που θα τους καθορίσει σε κάθε ασθενή.

  • Προ γευμάτων (νηστείας): 80 – 130 mg/dl
  • 2 ώρες μετά την έναρξη του γεύματος: κάτω από 180 mg/dl

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος παρακολούθησης του σακχάρου;

Υπάρχουν 2 τρόποι:

  1. Οι μετρήσεις της γλυκόζης αίματος με γλυκόμετρο από τον ίδιο τον ασθενή.
  2. Η μέτρηση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) τουλάχιστον 2 φορές ετησίως.

Μετρήσεις με γλυκόμετρο

Πολλοί ασθενείς χρησιμοποιούν το γλυκόμετρο για να μετρούν τη γλυκόζη αίματος αρκετές φορές την ημέρα. Ο γιατρός θα καθορίσει πότε και πόσο συχνά πρέπει αυτό να γίνεται. Επίσης, μπορεί να δώσει ένα βιβλιάριο καταγραφής των αποτελεσμάτων των μετρήσεων.

Τα αποτελέσματα των μετρήσεων δείχνουν πόσο αποτελεσματική είναι η αντιμετώπιση του διαβήτη. Με βάση αυτά μπορεί να προσαρμοστεί η θεραπεία για καλύτερη ρύθμιση.

Η μέτρηση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c)

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη απεικονίζει τη ρύθμιση του σακχάρου τους προηγούμενους 2 με 3 μήνες. Τα αποτελέσματα εκφράζονται σε ποσοσοτό (%). Ο στόχος που συνιστάται για τα περισσότερα άτομα είναι κάτω του 7%. Επειδή όμως υπάρχουν εξαιρέσεις με ψηλότερο ή χαμηλότερο στόχο, ο γιατρός είναι αυτός που θα καθορίσει το επίπεδο.

Τι σημαίνει το αποτέλεσμα της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης;

Κάθε αποτέλεσμα γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) αντιστοιχεί σε μια μέση τιμή γλυκόζης αίματος (eAG). Η αντιστοιχία αυτή φαίνεται εδώ:

HbA1c (%)              eAG (mg/dl)

5                                  97

6                                  126

7                                  154

8                                  183

9                                  212

10                               240

11                               269

12                               298

Τι πρέπει να γίνει αν το σάκχαρο είναι συχνά αυξημένο;

Θα πρέπει ο ασθενής να συμβουλευτεί το γιατρό του. Μπορεί να γίνουν αλλαγές στα γεύματα, στη σωματική δραστηριότητα είτε στη φαρμακευτική θεραπεία.

Τι πρέπει να γίνει αν το σάκχαρο είναι πολύ χαμηλό;

Χαμηλό σάκχαρο αίματος, που ονομάζεται υπογλυκαιμία, συμβαίνει όταν το σάκχαρο μειωθεί κάτω του 70 mg/dl. Στην περίπτωση αυτή μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα υπογλυκαιμίας, όπως πείνα, τρόμος, νευρικότητα, εφίδρωση, ζάλη, υπνηλία, σύγχυση. Εάν υπάρχει υποψία υπογλυκαιμίας θα πρέπει να γίνει μέτρηση με το γλυκόμετρο. Αν το σάκχαρο είναι κάτω από 70 mg/dl θα πρέπει να γίνουν άμεσες ενέργειες για την επαναφορά του σε ψηλότερα επίπεδα. Θα πρέπει να ληφθούν 15 γραμμάρια υδατάνθρακα με κάποια από τις κάτωθι μορφές:

  • 3 ή 4 χάπια γλυκόζης
  • μισό ποτήρι χυμού φρούτων
  • μισό ποτήρι κανονικού (όχι light) αναψυκτικού
  • ένα ποτήρι γάλα
  • 5 – 7 καραμέλες
  • 1 κουταλάκι ζάχαρη ή μέλι

Μετά από 15 λεπτά πρέπει να ξαναγίνει μέτρηση σακχάρου. Εάν παραμένει κάτω από 70 mg/dl θα πρέπει να ληφθούν άλλα 15 γραμμάρια υδατάνθρακα. Επαναλαμβάνονται τα ίδια βήματα μέχρι την άνοδο του σακχάρου άνω των 70 mg/dl.

Τι πρέπει να γίνει εάν υπάρχουν συχνά υπογλυκαιμίες;

Θα πρέπει να γίνει αλλαγή στα γεύματα, στη σωματική δραστηριότητα είτε στη φαρμακευτική θεραπεία. Θα πρέπει να καταγράφεται η ώρα της κάθε υπογλυκαιμίας και να σημειώνονται τα πιθανά αίτια αυτής. Αυτό θα βοηθήσει το γιατρό να καταρτίσει το σωστό πλάνο αποφυγής.

All About Blood Glucose. American Diabetes Association